36
15 stycznia 2018

Jak bezpiecznie przyjmować leki?

Efekt leczniczy stosowanych leków w dużej mierze zależy od tego, czy są one przyjmowane w odpowiedni sposób. Nie bez znaczenia producent zamieszcza w ulotce szczegółowe informacje dotyczące schematu dawkowania, zaleceń, co do pory zażywania, interakcji z żywnością, napojami czy innymi substancjami oraz czynnikami zewnętrznymi. Nie ma uniwersalnych zasad, które będą dotyczyły każdej farmakoterapii. Warto jednak zapoznać się z kilkoma wskazówkami, które mogą mieć wpływ na jej efektywność. Jeżeli pojawiają się jakiekolwiek wątpliwości czy pytania, powinno się skonsultować je z lekarzem lub farmaceutą. Dostosowanie się do zaleceń gwarantuje skuteczne leczenie i znacznie ogranicza ryzyko wystąpienia ewentualnych skutków ubocznych.

O jakiej porze przyjmować leki?

Tutaj koniecznie należy zapoznać się z ulotką. Są preparaty, które wykazują skuteczność jedynie wtedy, gdy zażywa się je o odpowiedniej porze, ale również takie, na które nie ma to najmniejszego wpływu. Zależy to od aktywności naszego organizmu. Rano wzrasta ciśnienie krwi, przemiana materii i intensywniej pracują gruczoły hormonalne. Po południu mocniejszą aktywność wykazuje układ pokarmowy, wydzielane jest więcej soków trawiennych, a wieczorem większość procesów ulega spowolnieniu, a organizm nastawia się na regenerację. Z rana zaleca się przyjmowanie hormonów tarczycy, leków moczopędnych, na nadciśnienie, osteoporozę, niektórych antydepresyjnych i przeciwzakrzepowych. Wieczorem należy stosować statyny (leki na cholesterol), środki przeciwalergiczne, przeciwastmatyczne, uspokajające, nasenne. Bardzo pomocna w zachowaniu odpowiedniego czasu zażywania leków może być kasetka z podziałem na pory dnia.

Na pusty żołądek, z posiłkiem czy po nim?

Istnieje grupa leków, która wymaga zażywania na czczo. Oznacza to, że powinny być przyjęte najlepiej po przebudzeniu, popite niewielką ilością wody, co najmniej na pół godziny przed śniadaniem. Są to substancje, które bardzo trudno wchłaniają się z przewodu pokarmowego. Spożyty posiłek może jeszcze bardziej ten proces utrudniać, a nawet całkowicie zablokować. Są to hormony tarczycy, niektóre antybiotyki, leki przeciw osteoporozie, refluksowi i nadkwaśności. Preparaty z żelazem najlepiej wchłaniają się zażywane pomiędzy posiłkami. Natomiast na pusty żołądek nie powinno się brać większości leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych, ze względu na ryzyko podrażnienia lub uszkodzenia śluzówki żołądka. Witaminy i preparaty z cynkiem mogą natomiast spowodować mdłości.

Czym popijać leki?

W ulotkach najczęściej zawarta jest informacja o popiciu odpowiednią ilością płynu, bez wskazówek jaki to ma być płyn i w jakiej objętości. Najlepszym środkiem jest niskozmineralizowana woda niegazowana o temperaturze pokojowej. Idealna jest zwykła przegotowana i ostudzona woda. Niektóre preparaty wymagają wypicia większej ilości, inne zaś jak najmniejszej. Najczęściej jest to 200 ml. Płyn wspomaga rozpad tabletki i przyspiesza jej działanie.

Nie wolno w żadnym wypadku zapijać leków kawą lub herbatą, zwłaszcza gorącą. Napoje te zawierają składniki, które mogą wchodzić w interakcje z substancjami leczniczymi, co może skutkować osłabieniem ich działania albo nasileniem niepożądanych skutków ubocznych. Herbata ze względu na zawartość taniny hamuje wchłanianie żelaza, a kofeina występująca w kawie może wzmocnić lub osłabić efektywność leku.

Mleko bardzo niekorzystnie wpływa na przyswajalność substancji leczniczych ze względu na obecność wapnia. Dotyczy to zwłaszcza antybiotyków (np. tetracyklin), które mogą zostać całkowicie pozbawione działania. Zmniejsza ono również drastycznie kwaśność w żołądku, co prowadzi do przedwczesnego rozpadu tabletek dojelitowych.

Kolejnym bardzo niebezpiecznym napojem może okazać się sok grejpfrutowy, który blokuje enzymy metabolizujące niektóre leki. Powoduje to znaczny wzrost ich stężenia we krwi, co może prowadzić do zatrucia. Niestety, większość farmaceutyków wchodzi w interakcje z tym sokiem, dlatego najlepiej pić go jak najrzadziej albo zachować przynajmniej czterogodzinny odstęp czasu.

Najgorsze w konsekwencjach może być popijanie leków alkoholem, który zaburza procesy ich wchłaniania i wydalania, nasila toksyczność dla wątroby, a nawet może spowodować jej marskość. Osłabia on działanie antybiotyków, przez co terapia staje się bezskuteczna. Nasilają działanie sedatywne preparatów antyhistaminowych, antydepresyjnych, uspokajających. Lista konsekwencji łączenia leków z alkoholem jest bardzo długa i niepokojąca. Tabletki zawsze należy połykać w całości, nie wolno ich rozgryzać, dzielić, rozkruszać, jeżeli posiadają specjalną otoczkę, bez przedziałki. Służy ona maskowaniu nieprzyjemnego smaku, ułatwia połykanie, chroni szkliwo zębów przed uszkodzeniem.

Przyjmowanie kilku leków jednocześnie

Niejednokrotnie zdarza się, że jesteśmy zmuszeni zażywać kilka preparatów w tym samym czasie. Lekarz, który zaordynował nam to leczenie powinien być poinformowany o wszystkich lekach i suplementach, które przyjmujemy. Często zdarza się, że pacjent ma wypisany na receptach od różnych lekarzy ten sam lek, ale pod inną nazwą handlową, albo preparaty wzajemnie znoszące swoje działanie. Dlatego niezmiernie istotne jest to, aby podczas wizyty informować lekarza o naszych chorobach i historii ich leczenia. Wbrew pozorom, suplementy diety, leki dostępne bez recepty i te z przepisu lekarza mogą mieć ogromny wpływ na wzajemne wchłanianie, metabolizm i efekt leczniczy. W razie jakichkolwiek wątpliwości można podejść do apteki, gdzie farmaceuta wskaże odpowiedni schemat dawkowania z zachowaniem odstępów pomiędzy poszczególnymi preparatami, posiłkami, ostrzeże przed interakcjami, skutkami ubocznymi oraz wyeliminuje te o podobnych mechanizmach działania. 

Farmaceutka

Działania niepożądane

W każdym przypadku, kiedy dane jest nam przyjąć nowy lek, należy zapoznać się z jego ewentualnymi skutkami ubocznymi. Jednak to, że wymieniona może być ich cała lista, nie oznacza że muszą one u nas się pojawić. Dokładne przestudiowanie ulotki może uchronić przed wieloma błędami, które mogłyby się przyczynić do wystąpienia działań niepożądanych. Na przykład nie wolno eksponować się na słońce po zażyciu pewnych leków, zawierających hormony, retinoidy, niektóre antybiotyki, przeciwzakrzepowe, przeciwbólowe i przeciwzapalne oraz po zastosowaniu przeciwtrądzikowych maści dermatologicznych. Po niektórych farmaceutykach nie wolno zaś prowadzić samochodu, ze względu na działanie sedatywne i zawroty głowy. Należy pamiętać, aby każde niepokojące objawy niezwłocznie zgłosić lekarzowi.

Jak długo należy przyjmować leki?

Odpowiednia długość terapii jest bardzo istotnym czynnikiem gwarantującym jej skuteczność. Niestety często zdarza się, że pacjenci odstawiają lek jak tylko odczują poprawę. Jest to drastyczny błąd, zwłaszcza podczas antybiotykoterapii, bo wówczas infekcja może wrócić z jeszcze większą siłą. Gdy zapomnimy przyjąć dawkę leku, należy zrobić to jak najszybciej, a kolejną zażyć, licząc czas od momentu przyjęcia poprzedniej. Nie wolno na własną rękę odstawiać leczenia przewlekłego, na przykład na nadciśnienie, przeciwzakrzepowego, na cholesterol. Bardzo ważna jest systematyczność, co pozwala na utrzymanie odpowiedniego stężenia leku we krwi. Pamiętaj, aby stosować leki rozważnie i czytać załączone ulotki. Jeżeli masz wątpliwości lub pytania dotyczące stosowania preparatu, skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą, gdyż tylko w ten sposób nie zaszkodzisz swojemu zdrowiu.

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Data ważności leku. Jak ją właściwie odczytać?

Termin ważności zapisany na opakowaniu leku (blistrze, butelce, tubce itp.) jako "mm/rrrr" oznacza, że produkt ten można używać do ostatniego…

Zobacz więcej

Stosowanie syropu – jak długo po otwarciu?

Syropy mogą mieć ograniczoną datę ważności po pierwszym otwarciu ze względu na możliwe zanieczyszczenie drobnoustrojami oraz na rozkład (pod wpływem…

Zobacz więcej

Picie siemienia lnianego a leki

Stosowanie siemienia lnianego w formie odwaru do picia działa osłaniająco na przewód pokarmowy. Oznacza to także, że może wpływać opóźniająco…

Zobacz więcej

Czy po zażyciu leku Klacid można przebywać na słońcu?

Substancja czynna występująca w leku Klacid należy do grupy antybiotyków. Podczas stosowania antybiotyków należy unikać ekspozycji na słońce, gdyż lek…

Zobacz więcej

Przeterminowane leki – czy można je bezpiecznie przyjąć?

Producenci leków określają termin ważności leku jako czas, w którym dany preparat wykazuje 100% skuteczności oraz bezpieczeństwo stosowania. Po upływie…

Zobacz więcej

Program lekowy – co to jest?

Program lekowy to gwarantowane, czyli bezpłatne świadczenie oparte na zastosowaniu innowacyjnych, kosztownych substancji czynnych, których użycie nie jest finansowane w…

Zobacz więcej

Czy lek musujący można rozpuścić w wodzie gazowanej?

Skład tabletek musujących jest tak skomponowany, że nie ma konieczności dodawania do nich wody gazowanej, gdyż zawierają one węglany i…

Zobacz więcej

Czy można zwrócić lek do apteki?

Niestety, zgodnie z art. 96 ust.7  ustawy o prawie farmaceutycznym, nie jest możliwe przyjęcie zwrotu leku do apteki. Leki są…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz

  1. Ryszard pisze:

    W ulotce piszę brać lek niezależnie od posiłków, czy biorąc po posiłku należy zachować jakiś odstęp czasu, czy można bezpośrednio po posiłku?

    1. Poradnik Gemini pisze:

      Zgodnie z ulotką lek może być przyjmowany bez względu na przyjmowanie posiłków. Może więc Pan śmiało przyjąć go bezpośrednio po posiłku.

  2. Irena pisze:

    Czy jak nastąpi zatrucie pokarmowe to powinno dalej przyjmować się leki które przyjmuje się „na stałe” , czy nie powinno się przyjmować przez jakiś czas ?

    1. mgr farm. Marta Grabowska pisze:

      Dzień dobry, nie powinno się odstawiać leków przyjmowanych na stałe, nawet gdy występują zaburzenia ze strony układu pokarmowego. Jednakże w takim przypadku działanie leków może zostać obniżone, dlatego należy skonsultować się z lekarzem prowadzącym.

  3. S. pisze:

    Czy leki, które należy przyjmować po posiłku, można popijać herbatą lub sokiem? Czy spożycie takich napojów (lub na przykład jedzenie owoców) w trakcie lub bezpośrednio po posiłku może mieć wpływ na działanie takiego leku?

    1. mgr farm. Agnieszka Mikołajczak pisze:

      Dzień dobry, leki najlepiej popijać wodą o temperaturze pokojowej. Tanina będąca składnikiem herbaty może zaburzać wchłanianie niektórych leków. Z owoców warto zwrócić uwagę na sok grejpfrutowy, który często wchodzi w interakcję z lekami, ingerując w ich metabolizm. Dlatego spożywanie grejpfruta i soku nie powinno być łączone z lekami. Szczegółowych informacji na temat interakcji z pożywieniem możemy udzielić po poznaniu nazw przyjmowanych leków.

  4. Magdalena pisze:

    czy mając od 2 lekarzy 2 leki do braniavna czczo mogę przyjąć je razem ? Chodzi o lewotyroksynę i pantoprazol.

    1. mgr farm. Agnieszka Działo pisze:

      Dzień dobry, oba leki podaje się na czczo, jeden z nich zmniejsza ilość wydzielanego kwasu solnego w żołądku, nawet jeśli jego działanie nie następuje tak szybko jak w przypadku leków zobojętniających zawierających w składzie glin w formie tabletek do ssania, to lepiej rozdzielić w czasie podanie obu leków, aby nie zmniejszać ich wchłaniania. Proszę Letrox zażyć rano, pół godziny przed śniadaniem, pantoprazol zaś godzinę przed kolacją, ewentualnie dwie godziny po śniadaniu, bowiem termin „na czczo” oznacza podanie przed posiłkiem bądź też po opróżnieniu żołądka.

Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)