42
07 lipca 2020

Na co wskazuje podwyższony odczyn Biernackiego?

Podwyższony odczyn Biernackiego, czyli OB może świadczyć o infekcjach, chorobach reumatologicznych, nowotworowych, chorobach tarczycy, zaburzeniach odporności czy zatruciach metalami ciężkimi. Ten parametr może wzrosnąć również w przypadku ciąży.   

Odczyn Biernackiego – co to jest? 

OB, czyli odczyn Biernackiego, to parametr często oznaczany zarówno w gabinecie lekarza rodzinnego, jak i w specjalistycznych oddziałach. Mianem tym określa się szybkość, z jaką erytrocyty opadają w osoczu w jednostce czasu. 

Odczyn Biernackiego oznacza się z próbki krwi żylnej. Po pobraniu materiału do badania krew umieszcza się w specjalnej kapilarze, którą ustawia się pionowo, dzięki czemu erytrocyty ulegają sedymentacji i oddzielają się od otaczającego je osocza. Po upływie godziny mierzy się odległość między górną granicą osocza w kapilarze a górną granicą erytrocytów i wylicza się szybkość, z jaką krwinki czerwone opadły na dno kapilary. 

Jakie są normy OB i od czego zależy jego poziom? 

Wysokość OB zależy od wielu czynników, m.in. od wieku oraz płci. Nie bez znaczenia są także takie czynniki jak: 

  • ciąża,  
  • faza cyklu miesiączkowego, 
  • poziom fibrynogenu i immunoglobulin w surowicy.  

Prawidłowe wartości OB mogą się nieznacznie różnić w zależności od laboratorium wykonującego badanie, jednak za wartości referencyjne uznaje się zwykle 1-10 mm/h dla kobiet i 3-15 mm/h dla mężczyzn

O jakich chorobach może świadczyć podwyższony OB? 

Przyspieszone OB, a zatem podwyższenie parametru, obserwuje się przede wszystkim w chorobach o podłożu infekcyjnym. Do odchyleń może dojść zarówno w przypadku zapaleń ostrych, jak i przewlekłych, niezależnie od tego, czy są one spowodowane zakażeniem bakteryjnym, grzybiczym czy też wirusowym. Ponadto wysokie OB obserwuje się w przebiegu wielu chorób reumatologicznych takich jak: 

  • polimialgia reumatyczna,  
  • reumatoidalne zapalenie stawów,  
  • toczeń rumieniowaty układowy, 
  • dna moczanowa. 

Może to wynikać ze wzrostu parametrów ostrej fazy, niedokrwistości towarzyszącej tym chorobom lub hipergammaglobulinemii. Odczyn Biernackiego jest także przyspieszony: 

  • w przebiegu niedokrwistości hemolitycznej aplastycznej lub z niedoboru żelaza,  
  • w przypadku zatruć metalami ciężkimi, 
  • po przebytych zabiegach operacyjnych lub urazach.  

Szczególnie istotną przyczyną wysokiego OBchoroby nowotworowe – podwyższenie tego parametru obserwuje się m.in. w szpiczaku plazmocytowym, gdzie wartości są często trzycyfrowe. Wysokie OB występuje także w przypadku chorób tarczycy, zespołu nerczycowego oraz zaburzeń immunologicznych takich jak makroglobulinemia i krioglobulinemia.  

Wysokie OB obserwuje się również w przebiegu ciąży. Zwykle rośnie ono od ok. 10 tygodnia od zapłodnienia i wraca do wartości wyjściowej po ok. 6 tygodniach od porodu. 

Co może być przyczyną niskiego OB? 

Niskie OB wykrywa się zdecydowanie rzadziej niż podwyższenie tego wskaźnika. Parametr ten bywa obniżony w następujących schorzeniach: 

  • niedokrwistość sierpowatokrwinkowa,  
  • zmniejszone stężenie fibrynogenu (zaburzenia krzepnięcia), 
  • czerwienica. 

O czym może świadczyć wysoki odczyn Biernackiego u dzieci? 

Normy OB u dzieci są inne niż u osób dorosłych. Dla dzieci w pierwszym miesiącu życia prawidłowy poziom OB wynosi 1-2 mm/h, w pierwszym półroczu jest to 11-22 mm/h, zaś powyżej szóstego miesiąca życia normy różnią się w zależności od płci dziecka i wynoszą 3-15 dla dziewczynek i 1-10 dla chłopców. 

Najczęstszą przyczyną wysokiego OB u dzieci są choroby infekcyjne, z których najpowszechniejsze są te dotyczące układu oddechowego. Rzadziej nieprawidłowy wynik spowodowany jest infekcją w obrębie układu nerwowego, stawów lub kości. Wzrost wartości OB u dzieci obserwuje się także w przebiegu chorób wirusowych i pasożytniczych. Drugą co do częstości przyczyną wysokiego poziomu odczynu Biernackiego u dzieci są choroby tkanki łącznej, w tym m.in. gorączka reumatyczna, reumatoidalne zapalenie stawów oraz choroba Kawasaki. Zdarza się również, że wysokie OB spowodowane jest chorobą nowotworową, przy czym najczęstszym tego typu schodzeniem u dzieci są chłoniaki. Stosunkowo rzadką przyczyną odchyleń w OB są z kolei choroby nerek (np. kłębuszkowe zapalenia nerek lub zespół nerczycowy). 

Co zrobić w przypadku nieprawidłowości w badaniu OB? 

Należy pamiętać, że OB jest parametrem bardzo niespecyficznym – nie można postawić konkretnego rozpoznania wyłącznie na jego podstawie. Cenną wskazówką w procesie diagnostyki są objawy zgłaszane przez chorego oraz odchylenia w badaniu fizykalnym, które pozwalają przybliżyć przyczynę nieprawidłowości. Ponadto niewłaściwemu poziomowi OB często towarzyszą odchylenia w innych badaniach laboratoryjnych, np. w morfologii, parametrach stanu zapalnego czy mianie przeciwciał przeciwjądrowych, co może być cenną wskazówką dla lekarza i przyczynić się do postawienia właściwej diagnozy.  

Badanie OB to często wykorzystywany parametr. Jego największą wadą jest to, że jest bardzo niespecyficzny, a zatem jego odchylenia mogą występować w przebiegu wielu chorób o różnej etiologii. Należy pamiętać, że podwyższony poziom OB jest jedynie wskazówką, że w organizmie może dziać się coś niepokojącego. Szybkie zdiagnozowanie źródła tego odchylenia jest kluczowe dla wdrożenia odpowiedniej terapii i usunięcia przyczyny nieprawidłowego wyniku badania. 

Przeczytaj również:
Krew i jej składniki
Badanie CRP sposobem na uniknięcie antybiotyku?
Kreatynina – o czym mówi nam jej poziom?
Erytrocyty – jak interpretować wyniki morfologii krwi?

Źródła: 

  • Interna Szczeklika 2019; Andrzej Szczeklik, Piotr Gajewski; wyd. 10; Kraków 2019 
  • Harrison M. Erythrocyte sedimentation rate and C-reactive protein. Aust Prescr. 2015;38(3):93-94. doi:10.18773/austprescr.2015.034  
  • Olshaker JS, Jerrard DA. The erythrocyte sedimentation rate. J Emerg Med. 1997;15(6):869-874. doi:10.1016/s0736-4679(97)00197-2  

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Norma CRP we krwi

CRP (białko C-reaktywne) pojawia się we krwi pacjenta podczas stanu zapalnego. Normalnie stężenie CRP nie przekracza 5 mg/ml krwi, zarówno u…

Zobacz więcej

W jakich produktach jest żelazo?

Podstawowe źródła żelaza to przede wszystkim: czerwone mięso, wątróbka wieprzowa i drobiowa, żółtka jaj, soja, groch, fasola, brokuły, natka pietruszki.…

Zobacz więcej

Jak poprawić wchłanianie żelaza przy PCOS?

Jeżeli przyjmuje Pani preparaty z żelazem, to większą skuteczność będą one wykazywały zażyte na czczo lub między posiłkami. Warto popić…

Zobacz więcej

Czy test CRP to wyrób medyczny?

Produkt Test CRP posiada certyfikat CE i spełnia wymogi dyrektywy o diagnostycznych wyrobach medycznych in vitro. Od siebie dodam, że…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz

Czytaj także
05 kwietnia 2022 mgr farm. Dawid Wardecki
06 kwietnia 2022 mgr farm. Katarzyna Szkaradek
10 marca 2022 mgr farm. Dawid Wardecki
18 lipca 2018 mgr farm. Anna Ochenkowska
23 lutego 2018 mgr farm. Anna Ochenkowska
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)