Cidimus (Tacrolimusum)

Jak działa lek Cidimus?

Cidimus hamuje aktywację limfocytów T poprzez blokowanie kalcyneuryny, co zmniejsza wytwarzanie cytokin, w tym interleukiny-2, odpowiedzialnych za reakcję immunologiczną.

Dzięki temu Cidimus zapobiega odrzuceniu przeszczepionego narządu (np. nerki, wątroby lub serca) przez układ odpornościowy. Lek stosuje się również w leczeniu odrzucania przeszczepu, gdy inne leki immunosupresyjne nie są wystarczająco skuteczne.

Kiedy stosuje się lek Cidimus?

Cidimus należy do grupy tzw. leków immunosupresyjnych. Stosuje się go po przeszczepieniu narządu (np. wątroby, nerki, serca), gdy układ odpornościowy pacjenta próbuje odrzucić nowy narząd.

• Cidimus stosuje się w celu kontrolowania odpowiedzi układu odpornościowego i umożliwienia przyjęcia przez organizm przeszczepionego narządu.
• Cidimus stosuje się często razem z innymi lekami, które również hamują układ odpornościowy.
• Cidimus można również stosować w przypadku trwającego procesu odrzucania przeszczepionej wątroby, nerki, serca lub innych narządów lub wtedy, gdy zastosowanym uprzednio leczeniem nie udało się kontrolować odpowiedzi odpornościowej organizmu po zabiegu przeszczepienia.

Jak stosować lek Cidimus?

Ten lek należy zawsze stosować zgodnie z zaleceniami lekarza. W razie wątpliwości należy zwrócić się do lekarza lub farmaceuty.

Podczas realizacji recepty należy upewnić się, że za każdym razem wydawany jest ten sam lek zawierający takrolimus, chyba że specjalista transplantolog zalecił zmianę na inny lek zawierający takrolimus.

• Lek należy przyjmować dwa razy na dobę. Jeśli lek wygląda inaczej niż zwykle lub zmieniły się zalecenia dotyczące jego dawkowania, należy możliwie szybko zwrócić się do lekarza lub farmaceuty, aby upewnić się, że wydany został właściwy lek.
• Dawkę początkową stosowaną w celu zapobiegania odrzuceniu przeszczepionego narządu ustala lekarz na podstawie masy ciała pacjenta. Dawki początkowe podawane wkrótce po przeszczepieniu mieszczą się na ogół w zakresie od 0,075 do 0,30 mg/kg masy ciała na dobę (w zależności od przeszczepionego narządu).
• Zalecona dawka zależy od stanu ogólnego pacjenta i od tego, jaki inny lek immunosupresyjny jest przyjmowany. W celu ustalenia prawidłowej dawki i jej dostosowania lekarz będzie zlecał systematyczne badania krwi. Po uzyskaniu stabilizacji stanu chorego lekarz zazwyczaj zmniejsza dawkę leku Cidimus. Lekarz dokładnie określi ile kapsułek i jak często należy przyjmować.
• Cidimus przyjmuje się doustnie dwa razy na dobę, zazwyczaj rano i wieczorem. Zasadniczo lek należy przyjmować na czczo lub co najmniej 1 godzinę przed lub 2-3 godziny po posiłku.
• Kapsułki należy połykać w całości, popijając szklanką wody.
• Kapsułki należy zażywać natychmiast po wyjęciu z blistra.

Przyjęcie większej niż zalecana dawki leku Cidimus

W razie nieumyślnego zażycia zbyt dużej dawki leku Cidimus, należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem lub udać się do izby przyjęć najbliższego szpitala.

Pominięcie przyjęcia leku Cidimus

Nie należy stosować dawki podwójnej w celu uzupełnienia pominiętej dawki. Jeśli pacjent zapomniał o przyjęciu leku, powinien odczekać do czasu przyjęcia następnej dawki, a następnie powrócić do poprzedniego schematu dawkowania.

Przerwanie stosowania leku Cidimus

Przerwanie stosowania leku Cidimus może zwiększyć ryzyko odrzucenia przeszczepionego narządu. Nie należy przerywać leczenia bez zalecenia lekarza.

W razie jakichkolwiek dalszych wątpliwości związanych ze stosowaniem tego leku należy zwrócić się do lekarza lub farmaceuty.

Kiedy nie stosować leku Cidimus?

Przeciwwskazania to:

• uczulenie na takrolimus lub na którykolwiek z pozostałych składników tego leku,
• uczulenie na dowolny antybiotyk z grupy makrolidów.

Jak każdy lek, lek ten może wywołać skutki uboczne, jednak nie wystąpią one u każdego pacjenta. 

Cidimus osłabia mechanizm obronny organizmu, aby nie dopuścić do odrzucenia przeszczepionego narządu. Na skutek tego organizm nie będzie zwalczał zakażeń tak skutecznie, jak normalnie. Dlatego jeśli przyjmuje się Cidimus, można być bardziej podatnym na zakażenia w obrębie skóry, jamy ustnej, żołądka i jelit, płuc oraz dróg moczowych.

Niektóre zakażenia mogą być ciężkie lub prowadzić do zgonu i mogą obejmować zakażenia wywołane przez bakterie, wirusy, grzyby, pasożyty lub inne zakażenia.

Należy natychmiast poinformować lekarza, jeśli wystąpią poniższe objawy:

• gorączka, kaszel, ból gardła, osłabienie lub ogólne złe samopoczucie;
• utrata pamięci, trudności w myśleniu, trudności w chodzeniu lub utrata wzroku – mogą być one spowodowane bardzo rzadkim, ciężkim zakażeniem mózgu, które może prowadzić do zgonu (postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, ang. PML).
• perforacja przewodu pokarmowego: silny ból brzucha, któremu towarzyszą lub nie inne objawy, takie jak dreszcze, gorączka, nudności lub wymioty;
• zaburzenia czynności przeszczepionego narządu;
• niewyraźne widzenie.
• mikroangiopatia zakrzepowa (uszkodzenie najmniejszych naczyń krwionośnych), w tym zespół hemolityczno-mocznicowy, stan z następującymi objawami: mała ilość wydalanego moczu lub brak wydalania moczu (ostra niewydolność nerek), skrajne zmęczenie, zażółcenie skóry lub oczu (żółtaczka), niewyjaśnione siniaki lub nieprawidłowe krwawienie oraz objawy zakażenia.
• zakrzepowa plamica małopłytkowa: stan polegający na uszkodzeniu najmniejszych naczyń krwionośnych i charakteryzujący się wystąpieniem gorączki i podskórnych siniaków w postaci czerwonych, punktowych plamek z towarzyszącym lub niewyjaśnionym krańcowym zmęczeniem, dezorientacją, zażółceniem skóry lub oczu (żółtaczka), z objawami ostrej niewydolności nerek (mała ilość wydalanego moczu lub brak wydalania moczu), utratą wzroku i drgawkami;
• toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka: nadżerka lub tworzenie się pęcherzy na skórze lub błonach śluzowych; czerwona, obrzęknięta skóra może oddzielać się na rozległych powierzchniach ciała;
• ślepota.
• zespół Stevensa-Johnsona: niewyjaśniony, rozległy ból skóry, obrzęk twarzy, ciężka choroba, w której występują pęcherze na skórze, ustach, oczach i narządach płciowych, pokrzywka, obrzęk języka, rozprzestrzeniająca się czerwona lub fioletowa wysypka skórna, spełzanie naskórka;
• Torsades de pointes: zmiana częstości akcji serca, której mogą towarzyszyć lub nie objawy, takie jak ból w klatce piersiowej (dławica piersiowa), omdlenie, zawroty głowy lub nudności, kołatanie serca (uczucie bicia serca) oraz trudności w oddychaniu.
• zakażenia oportunistyczne (bakteryjne, grzybicze, wirusowe i pierwotniakowe): długotrwała biegunka, gorączka i ból gardła;
• łagodne i złośliwe zmiany nowotworowe występujące w wyniku zahamowania układu odpornościowego, w tym złośliwe nowotwory skóry i rzadki rodzaj raka, który może obejmować zmiany skórne znane jako mięsak Kaposiego. Objawy obejmują zmiany skórne, takie jak nowe lub zmieniające się przebarwienia, zmiany lub grudki;
• wybiórcza aplazja czerwonokrwinkowa, niedokrwistość hemolityczna oraz gorączka neutropeniczna. Objawy mogą obejmować zmęczenie, apatię, bladość skóry, duszność, ból głowy, ból w klatce piersiowej oraz uczucie zimna rąk i stóp;
• agranulocytoza (znaczne zmniejszenie liczby krwinek białych z powstawaniem owrzodzeń w jamie ustnej, z gorączką i podatnością na zakażenia);
• reakcje alergiczne i anafilaktyczne: nagłe wystąpienie swędzącej wysypki (pokrzywka), obrzęk rąk, stóp, kostek, twarzy, warg, jamy ustnej lub gardła, trudności w połykaniu lub oddychaniu oraz uczucie omdlewania;
• zespół odwracalnej tylnej encefalopatii (PRES): ból głowy, stany splątania, zmiany nastroju, drgawki i niewyraźne widzenie;
• neuropatia nerwu wzrokowego: problemy z widzeniem, takie jak niewyraźne widzenie, zmiany w widzeniu kolorów, trudności w dostrzeganiu szczegółów lub ograniczenie pola widzenia.

Bardzo częste działania niepożądane (mogą występować częściej niż u 1 na 10 osób):

• zwiększone stężenie cukru we krwi, cukrzyca, zwiększone stężenie potasu we krwi;
• zaburzenia snu;
• drżenie, ból głowy;
• zwiększone ciśnienie tętnicze;
• nieprawidłowe wyniki badań czynności wątroby;
• biegunka, nudności;
• zaburzenia czynności nerek.

Częste działania niepożądane (mogą występować rzadziej niż u 1 na 10 osób):

• zmniejszenie liczby krwinek (płytek krwi, czerwonych krwinek lub białych krwinek), zwiększenie liczby białych krwinek, zmiana liczby czerwonych krwinek (widoczne w badaniach krwi);
• zmniejszone stężenie magnezu, fosforanów, potasu, wapnia lub sodu we krwi, zatrzymywanie płynów, zwiększone stężenie kwasu moczowego lub lipidów we krwi, zmniejszony apetyt, zwiększona kwaśność krwi oraz inne zmiany dotyczące elektrolitów we krwi;
• objawy lękowe, splątanie i dezorientacja, depresja, zmiany nastroju, koszmary senne, omamy, zaburzenia psychiczne;
• drgawki, zaburzenia świadomości, mrowienie i drętwienie (czasami bolesne) rąk i stóp, zawroty głowy, zmniejszona zdolność pisania, zaburzenia układu nerwowego;
• zwiększona wrażliwość na światło, choroby oczu;
• dzwonienie w uszach;
• zmniejszony przepływ krwi w naczyniach serca, przyspieszona czynność serca;
• krwawienie, częściowa lub całkowita niedrożność naczyń krwionośnych, zmniejszone ciśnienie tętnicze krwi;
• spłycenie oddechu, zmiany w tkance płucnej, gromadzenie się płynu w przestrzeni wokół płuc, zapalenie gardła, kaszel, objawy grypopodobne;
• zapalenie lub wrzody wywołujące bóle brzucha lub biegunkę, krwawienia w obrębie żołądka, zapalenie lub owrzodzenie błony śluzowej jamy ustnej, gromadzenie się płynu w jamie brzusznej, wymioty, bóle brzucha, niestrawność, zaparcie, wzdęcie (również z oddawaniem gazów), luźne stolce, problemy żołądkowe;
• zmiany aktywności enzymów wątrobowych, zażółcenie skóry na skutek zaburzeń czynności wątroby, uszkodzenie tkanki wątrobowej i zapalenie wątroby;
• świąd, wysypka, wypadanie włosów, trądzik, nasilone pocenie się;
• bóle stawów, kończyn, pleców i stóp, kurcze mięśni;
• niedostateczna czynność nerek, zmniejszone wytwarzanie moczu, zaburzone lub bolesne oddawanie moczu;
• ogólne osłabienie, gorączka, gromadzenie się płynu w organizmie, bóle i złe samopoczucie, zwiększenie aktywności fosfatazy zasadowej we krwi, zwiększenie masy ciała, uczucie zaburzeń temperatury ciała.

Czas trwania leczenia

Cidimus należy przyjmować codziennie tak długo, jak długo konieczne jest zahamowanie układu odpornościowego w celu zapobiegania odrzuceniu przeszczepionego narządu. W trakcie leczenia należy regularnie konsultować się z lekarzem.

Kontrole podczas leczenia

W trakcie stosowania leku Cidimus lekarz może okresowo zlecać badania kontrolne, obejmujące m.in. badania krwi i moczu oraz ocenę czynności serca, wzroku i układu nerwowego. Badania te pomagają dobrać odpowiednią dawkę leku.

Należy poinformować lekarza:

• jeśli pacjent ma zaburzenia czynności wątroby lub przebył chorobę mogącą wpływać na jej funkcjonowanie;
• jeśli wystąpi silny ból brzucha, z gorączką, dreszczami, nudnościami lub wymiotami albo bez tych objawów;
• jeśli biegunka utrzymuje się dłużej niż 1 dzień, ponieważ może być konieczne dostosowanie dawki leku;
• jeśli u pacjenta stwierdzono wydłużenie odstępu QT (zaburzenia czynności elektrycznej serca);
• jeśli planowane jest jakiekolwiek szczepienie;
• jeśli występuje lub występowało uszkodzenie drobnych naczyń krwionośnych (mikroangiopatia zakrzepowa, zakrzepowa plamica małopłytkowa lub zespół hemolityczno-mocznicowy). Objawy mogą obejmować gorączkę, siniaki lub czerwone kropki pod skórą, niewyjaśnione zmęczenie, splątanie, zażółcenie skóry lub oczu, zmniejszenie ilości oddawanego moczu, utratę wzroku lub drgawki. Ryzyko tych powikłań może być większe podczas jednoczesnego stosowania takrolimusu z syrolimusem lub ewerolimusem;
• jeśli pacjent zgłasza się do lekarza innego niż specjalista transplantolog – należy poinformować go o przyjmowaniu takrolimusu.

Podczas stosowania leku:

• należy unikać preparatów ziołowych, zwłaszcza zawierających ziele dziurawca (Hypericum perforatum), ponieważ mogą wpływać na skuteczność leku i konieczną dawkę;
• należy ograniczyć ekspozycję na światło słoneczne i promieniowanie UV, nosić odzież ochronną oraz stosować kremy z wysokim filtrem UV, ponieważ leczenie zwiększa ryzyko rozwoju raka skóry;
• u pacjentów otrzymujących Cidimus obserwowano zwiększone ryzyko zaburzeń limfoproliferacyjnych.

Środki ostrożności podczas przygotowywania leku

Podczas przygotowywania leku należy unikać bezpośredniego kontaktu roztworu, proszku lub granulatu zawierającego takrolimus ze skórą i oczami oraz unikać ich wdychania. W przypadku kontaktu należy dokładnie przemyć skórę i oczy.

Cidimus z jedzeniem i piciem

Lek Cidimus należy przyjmować na czczo lub co najmniej 1 godzinę przed lub 2- godziny po posiłku. Podczas stosowania leku Cidimus należy unikać jedzenia grejpfrutów i picia soku grejpfrutowego.

Nie wolno połknąć środka osuszającego, zawartego w opakowaniu foliowym.

Jeśli kobieta jest w ciąży lub karmi piersią, przypuszcza, że może być w ciąży lub gdy planuje mieć dziecko, powinna poradzić się lekarza lub farmaceuty przed zastosowaniem tego leku.

W jednym badaniu oceniono przebieg ciąży u kobiet leczonych takrolimusem oraz u kobiet leczonych innymi lekami immunosupresyjnymi. W badaniu tym nie uzyskano wystarczających danych, aby wyciągnąć wnioski, jednak zaobserwowano większą częstość poronień wśród pacjentek po przeszczepieniu wątroby i nerki leczonych takrolimusem, jak również wśród pacjentek po przeszczepieniu nerki większą częstość utrzymującego się nadciśnienia związanego z utratą białka z moczem, które rozwija się w trakcie ciąży lub w okresie poporodowym (stan przedrzucawkowy). Nie wykazano zwiększonego ryzyka poważnych wad wrodzonych związanych ze stosowaniem leku Cidimus.

Jeśli pacjentka karmi piersią, powinna poradzić się lekarza lub farmaceuty przed zastosowaniem tego leku.

Cidimus przenika do mleka kobiecego. Podczas jego stosowania nie należy karmić piersią.

Należy powiedzieć lekarzowi lub farmaceucie o wszystkich lekach przyjmowanych obecnie lub ostatnio, a także o lekach, które pacjent planuje stosować, również tych dostępnych bez recepty oraz preparatach ziołowych.

Leku Cidimus nie wolno stosować jednocześnie z cyklosporyną.

Jeżeli pacjent zgłasza się do lekarza innego niż specjalista transplantolog, powinien poinformować go o przyjmowaniu takrolimusu. W razie potrzeby lekarz może skonsultować leczenie ze specjalistą transplantologiem.

Inne leki mogą zwiększać lub zmniejszać stężenie takrolimusu we krwi, a Cidimus może również wpływać na stężenie innych leków. W związku z tym może być konieczne:

• przerwanie stosowania niektórych leków,
• zwiększenie lub zmniejszenie dawki Cidimusu,
• częste monitorowanie stężenia takrolimusu we krwi, zwłaszcza po rozpoczęciu lub zmianie leczenia.

Zwiększenie stężenia takrolimusu może prowadzić do ciężkich działań niepożądanych, takich jak zaburzenia czynności nerek, układu nerwowego oraz zaburzenia rytmu serca. Z kolei zmniejszenie jego stężenia zwiększa ryzyko odrzucenia przeszczepionego narządu.

Leki mogące wchodzić w interakcje z Cidimusem

Należy poinformować lekarza, jeśli pacjent przyjmuje lub ostatnio przyjmował:

• leki przeciwgrzybicze i antybiotyki, m.in. ketokonazol, flukonazol, itrakonazol, pozakonazol, worykonazol, klotrimazol, izawukonazol, mikonazol, kaspofunginę, telitromycynę, erytromycynę, klarytromycynę, josamycynę, azytromycynę, ryfampicynę, ryfabutynę, izoniazyd lub flukloksacylinę;
• letermowir;
• leki stosowane w leczeniu zakażenia HIV (m.in. rytonawir, nelfinawir, sakwinawir, kobicystat, efawirenz, etrawiryna, newirapina);
• leki stosowane w leczeniu wirusowego zapalenia wątroby typu C (m.in. telaprewir, boceprewir, ombitaswir/parytaprewir/rytonawir z dazabuwirem lub bez niego, elbaswir/grazoprewir, glekaprewir/pibrentaswir);
• niektóre leki przeciwnowotworowe (nilotynib, imatynib, idelalizyb, cerytynib, kryzotynib, apalutamid, enzalutamid, mitotan);
• kwas mykofenolowy;
• leki stosowane w chorobie wrzodowej i refluksie (omeprazol, lanzoprazol, cymetydyna);
• metoklopramid;
• leki zobojętniające sok żołądkowy zawierające wodorotlenek magnezu lub glinu;
• etynyloestradiol lub danazol;
• leki stosowane w nadciśnieniu tętniczym i chorobach serca (nifedypina, nikardypina, diltiazem, werapamil);
• leki przeciwarytmiczne (np. amiodaron);
• statyny;
• leki przeciwpadaczkowe (karbamazepina, fenytoina, fenobarbital);
• metamizol;
• kortykosteroidy (prednisolon, metyloprednizolon);
• nefazodon;
• preparaty zawierające ziele dziurawca (Hypericum perforatum) lub wyciąg z cytryńca chińskiego (Shisandra sphenanthera);
• kannabidiol.

Wirusowe zapalenie wątroby typu C

Należy poinformować lekarza o leczeniu wirusowego zapalenia wątroby typu C. Leki stosowane w tej chorobie mogą zmieniać czynność wątroby oraz stężenie takrolimusu we krwi, dlatego może być konieczne częstsze monitorowanie i dostosowanie dawki Cidimusu.

Leki zwiększające ryzyko działań niepożądanych

Należy poinformować lekarza, jeśli pacjent przyjmuje:

• ibuprofen;
• amfoterycynę B;
• kotrimoksazol, wankomycynę lub antybiotyki aminoglikozydowe (np. gentamycynę);
• leki przeciwwirusowe, takie jak acyklowir, gancyklowir, cydofowir lub foskarnet.

Leki te mogą nasilać zaburzenia czynności nerek i układu nerwowego.

Syrolimus i ewerolimus

Jednoczesne stosowanie takrolimusu z syrolimusem lub ewerolimusem może zwiększać ryzyko wystąpienia mikroangiopatii zakrzepowej, zakrzepowej plamicy małopłytkowej oraz zespołu hemolityczno-mocznicowego.

Potas i inne leki

Należy poinformować lekarza, jeśli pacjent stosuje:

• preparaty potasu;
• leki moczopędne oszczędzające potas (amiloryd, triamteren, spironolakton);
• trimetoprym lub kotrimoksazol;
• niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), np. ibuprofen;
• leki przeciwzakrzepowe;
• doustne leki przeciwcukrzycowe.

Szczepienia

Przed planowanym szczepieniem należy poinformować lekarza o stosowaniu leku Cidimus.

Spożywanie alkoholu podczas stosowania leku Cidimus nie jest zalecane, ponieważ może nasilać działania niepożądane, takie jak zawroty głowy, senność lub zaburzenia widzenia. 

Jeśli po zażyciu leku Cidimus pacjent odczuwa zawroty głowy, senność lub ma zaburzenia widzenia, nie powinien prowadzić pojazdów ani obsługiwać urządzeń mechanicznych. Objawy te obserwuje się częściej w przypadku przyjmowania leku Cidimus i picia jednocześnie alkoholu.

Jak przechowywać lek Cidimus?

• Lek należy przechowywać w miejscu niewidocznym i niedostępnym dla dzieci.
• Po otwarciu aluminiowego opakowania nie przechowywać w temperaturze powyżej 25°C.
• Kapsułki należy zażywać natychmiast po wyjęciu z blistra.
• Nie przechowywać w temperaturze powyżej 30°C.
• Przechowywać w oryginalnym opakowaniu w celu ochrony przed wilgocią.